Een dodelijk salamander syndroom

Evolutie is de strijd om het voortbestaan, maar bij sommige soorten watersalamanders overleeft 50% van de nakomelingen bij voorbaat niet. Van elke twee eitjes die een vrouwtje legt, komt één niet uit! Dat is een enorme verspilling. Hoe kan het dat natuurlijke selectie dit dodelijke syndroom niet laat verdwijnen? Leer hier hoe Manon de Visser en haar collega’s dit raadsel proberen op te lossen.

Introductievideo Manon de Visser - Salamanderonderzoeker bij het Wielstra Lab, Instituut Biologie Leiden en Naturalis
Manon de Visser

Opdracht 1

Onderzoek soorten salamanders

Variatie

  • Fenotype en genotype

    Diersoorten die in dezelfde omgeving leven lijken vaak op elkaar. Toch zijn er verschillen, zowel in uiterlijk en gedrag (fenotype) als in erfelijke eigenschappen van het DNA (genotype). Ook individuen binnen een soort vertonen kleine verschillen. Je noemt dit ‘variatie’. Leer hieronder hoe genotype en fenotype samenhangen. En hoe je verschillen tussen watersalamanders herkent.

Manon de Visser
Variatie Manon de Visser - Salamanderonderzoeker
Manon de Visser

Opdracht 2

Benoem kenmerken en eigenschappen

Zoek de verschillen

Opdracht 3

“Door nieuwe DNA technieken weten we nu zeker dat er minstens zeven soorten kamsalamanders zijn”

Manon de Visser

Opdracht 4

Doorgeven van kenmerken

Een theorie bewijzen

Een gebalanceerd syndroom

“Mutaties kunnen een nadeel, maar ook juist een voordeel opleveren, of gewoon neutraal zijn.”

Manon de Visser

Opdracht 5

Gebalanceerd dodelijk syndroom

Fenotype en genotype vergelijken

  • Zoeken naar foutjes

    Watersalamanders zijn niet de enigen met dit dodelijke syndroom. Sommige soorten insecten en planten hebben het ook. Maar hoe vind je foutjes in de miljarden letters aan DNA-code? We kijken bij verschillende soorten dieren naar individuen die niet uit het ei komen omdat de ontwikkeling verstoord is. Deze vergelijken we met eitjes die gezond uitkomen. En dan gaan we heel gericht zoeken naar verschillen in het DNA. We vergelijken eerst stukken DNA (genen) die zorgen voor ontwikkeling van ei naar larve. Daar zoeken we dan naar stukjes die missen of door een mutatie kapot zijn gegaan.

Manon de Visser

Ontwikkeling watersalamanders

Vergelijk deze twee foto's en zoek de verschillen.

Opdracht 6

Gezonde of verstoorde ontwikkeling

Meer over het onderzoek van.... Manon de Visser

“Foutje gevonden? Dan begint het puzzelen pas echt!”

Manon de Visser

Supergen of bloopergen?

“'Bloopergenen' zijn supergenen die in een evolutionaire val zijn gelopen. Daardoor zijn ze afhankelijk van elkaar geworden voor hun voortbestaan.”

Manon de Visser

Supergenen

Wat kan een voordeel zijn van weinig mutaties in een gen? En wanneer zou een mutatie wel voordelig kunnen zijn?

Wat heb je geleerd?

  • Genotype, fenotype en variatie

    Individuen van een soort verschillen, zowel in uiterlijk en gedrag (fenotype) als in erfelijke eigenschappen van het DNA (genotype). Kleine variaties in genotype kunnen tot uiting komen in het fenotype.

  • Evolutie onderzoeken en begrijpen

    Wetenschappers hebben theorieen over hoe evolutie werkt. Zo'n theorie onderzoeken ze bijvoorbeeld door gezonde individuen te vergelijken met individuen met een afwijking. Daarbij kijken ze zowel naar uiterlijk, als gedrag en verschillen in het DNA van verschillende soorten. Zo proberen ze door veel puzzelwerk hun theorie te bewijzen.

Manon de Visser

En doorrr...

Naar overzicht module

Hoe werkt evolutie?

Les 3: eilandevolutie

Jesse Hennekam - Eilandonderzoeker

Jesse Hennekam

Leren over Les 3: eilandevolutie